Uniwersał miał niewielki wpływ na sytuację chłopów ze względu na szybki upadek insurekcji. Stał się jednak legendą, do której odwoływały się późniejsze ruchy insurekcyjne i demokratyczne, dążące do poprawy bytu chłopów, nadania im wolności, własności i praw obywatelskich oraz wciągnięcia ich do walki i pracy na rzecz niepodległości Polski.

Głównym postanowieniem dokumentu było przyzwolenie na daleko idący związek Polski i Litwy. Unia zakładała wspólną elekcję władcy – króla polskiego, co powodowało utracenie przez Jagiellonów prawa do dziedziczenia władzy na Litwie. Każdy przyszły król został zobowiązany do zatwierdzenia podczas koronacji wszelkich dotychczasowych praw Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, a nad sprawami państwa miała obradować powołana wspólnie rada.

Unia mielnicka nie została ostatecznie ratyfikowana przez stronę litewską i nie weszła w życie, ale jest uznawana za pierwszy krok w kierunku unii realnej, która została zawarta między Polską i Litwą w 1569 roku.

Dokumentem z 17 września 1374 roku, król Ludwik nadał szlachcie na terenie całego królestwa przywilej, na mocy którego rycerstwo zostało zwolnione z danin z wyjątkiem dorocznej opłaty w wysokości dwóch groszy (ok. 10% dochodów ówczesnego średniego majątku szlacheckiego) z łana (ok. 25 ha). Ponadto nowe prawo gwarantowało szlachcicowi pełną rekompensatę za udział i straty poniesione w wyprawie zagranicznej, budowę nowych zamków albo na koszt władcy, albo przy współfinansowaniu przez miejscowe rycerstwo, jeśli na podatek się zgodzi, pokrywanie kosztów pobytu monarchy w majątku przez niego samego oraz zobowiązanie, że nowi urzędnicy będą rekrutowani spośród mieszkańców Królestwa.

Podobne przywileje nie były niczym szczególnym w ówczesnej Europie. Stany oraz parlamenty stanowe pilnie strzegły, by panujący realizując swoją politykę nie wydrenowali swoich poddanych z ostatniej monety. W Królestwie Polskim prawo króla Ludwika stało się jednym z fundamentów dla rozwoju parlamentaryzmu. Jeszcze przed czasami przywileju rycerz cieszył się dużą swobodą, gdyż był zobowiązany nie stosunkiem lennym, a prawem rycerskim. Własność szlachecka była pełną własnością, nie opierała się na mechanizmie kontraktu feudalnego według wzorca zachodnioeuropejskiego. Jednak począwszy od roku 1374 pozycja rycerza względem monarchy wzrosła jeszcze bardziej. Za każdym razem, gdy król potrzebował dodatkowego finansowania, musiał się zwrócić z prośbą do szlachty o uchwalenie nowych podatków. Rządzenie bez zgody poddanych stało się bardzo trudne, a droga do przemiany rycerza w obywatela została otwarta.