Polska była związana sojuszem politycznym i wojskowym z Francją, a kilka dni po odrzuceniu żądań Hitlera, 31 marca 1939 roku Wielka Brytania ogłosiła udzielenie Polsce gwarancji pomocy militarnej na wypadek konfliktu zbrojnego z Niemcami. Kilka dni później także Francja potwierdziła oficjalnie swoje zobowiązania wobec Polski. Berlin zareagował zerwaniem polsko-niemieckiego paktu o nieagresji. Hitler uczynił to podczas przemówienia w Reichstagu 28 kwietnia 1939 roku. Odpowiedzią na to wystąpienie była mowa wygłoszona w Sejmie przez Józefa Becka, polskiego ministra spraw zagranicznych. Transmitowane przez radio emocjonalne przemówienie wywarło na społeczeństwie olbrzymie wrażenie, a jego ostatni akapit jest uznawany za jedną z najważniejszych mów politycznych w historii XX-wiecznej Polski.

Niemieckie żądania i towarzyszące im gwarancje nienaruszalności granic nie miały żadnego znaczenia. W chwili ich zgłoszenia, przygotowania planu ataku na Polskę były już zaawansowane. Niemcy dokonały inwazji na Polskę 1 września 1939 roku.

Prace nad nową konstytucją trwały dłużej. Jej autorzy w części wzorowali się na konstytucyjnych ustawach francuskich z 1875 roku. Starano się, aby ustawa zasadnicza zapewniła możliwie szerokie spektrum swobód demokratycznych. Miała ona także zapewnić prawa mniejszościom narodowym i etnicznym zamieszkującym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Konstytucję uchwalono 17 marca 1921 roku – doszło do tego trzy dni przed niezmiernie ważnym dla Polski plebiscytem na Górnym Śląsku. Jego wynik miał zadecydować o przynależności państwowej tego ważnego regionu przemysłowego.

Uchwalenie tzw. konstytucji marcowej uruchomiło proces wyłaniania władz działających na podstawie nowego prawa. Jesienią 1922 roku odbyły się wybory do Sejmu i Senatu (izby wyższej parlamentu utworzonej na mocy nowej konstytucji). W grudniu 1922 roku Zgromadzenie Narodowe (połączone izby parlamentu) dokonało wyboru pierwszego prezydenta RP.

Konstytucja uchwalona w 1921 roku została znowelizowana w 1926 roku. Po zamachu majowym dokonanym przez Józefa Piłsudskiego Sejm osłabił pozycję władzy ustawodawczej względem władzy wykonawczej. W tej formie ustawa zasadnicza funkcjonowała do kwietnia 1935 roku, gdy zastąpiono ją nową konstytucją. W 1944 roku narzucony przez Józefa Stalina rząd komunistyczny odrzucił konstytucję kwietniową 1935 roku i nominalnie uznał konstytucję marcową za obowiązującą, choć w istocie nie respektował jej demokratycznych zasad. Taki stan rzeczy utrzymano do 1947 roku.

Szczególnym dniem dla polskich delegatów okazał się 29 stycznia 1919 r., gdy przed oblicze Rady Dziesięciu, najważniejszego gremium na konferencji, został wezwany Dmowski i miał przedstawić koncepcję granic państwa polskiego. Dmowski w improwizowany sposób przemawiał przez kilka godzin, w języku angielskim i francuskim, gdyż nie był zadowolony ze sposobu tłumaczenia swoich słów przez oficjalnego tłumacza, budząc tym powszechne uznanie wśród zgromadzonych , wśród nich premiera Wielkiej Brytanii Davida Lloyda George’a. Dmowski odwoływał się do argumentacji historycznej, wskazując jako granicę Polską na wschodzie linię sprzed okresu zaborów i mówiąc o słabości potencjału państwowego Ukraińców i Litwinów. W przypadku granicy zachodniej odwoływał się zaś do argumentacji etnicznej i statystycznej, pokazując, gdzie dominował żywioł polski. Jego celem była Polska duża i mogąca rywalizować z Niemcami.

Ostatecznie Traktat Wersalski został podpisany 28 czerwca 1919 r., znajdują się pod nim podpisy zarówno Paderewskiego, jak i Dmowskiego. Postanowienia konferencji nie pełni zgadzały się z wizją przedstawioną przez tego ostatniego 29 stycznia tego roku, jednak powszechnie są one uznawane za korzystne dla Polski. W obrębie granic Rzeczypospolitej ustalonych w Wersalu  znalazła się Wielkopolska i Pomorze Gdańskie. O przynależności państwowej  Górnego Śląska i południowej części Prus Wschodnich, o które spierali się Polacy i Niemcy, miały zadecydować plebiscyty. Gdańsk został zaś ogłoszony wolnym miastem.

Posiedzenie Rady Dziesięciu nie było protokołowane, ponadto Dmowski nie pozostawił żadnych notatek ze swojej przemowy, wobec czego nie dysponujemy dokładną treścią jego wystąpienia. Najważniejszym źródłem, dzięki którym możliwe okazuje się uchwycenia słów dyplomaty, są notatki sekretarza generalnego konferencji Paula-Eugene’a Dutasta, których najważniejsze fragmenty prezentujemy poniżej.

Wybory odbyły się 26 stycznia 1919 roku.

11 listopada 1918 roku zawarto zawieszenie broni na froncie zachodnim, co faktycznie kończyło wojnę. Dzień wcześniej do Warszawy powrócił z niemieckiego więzienia przywódca polskiego obozu niepodległościowego, Józef Piłsudski. Jego niekwestionowany autorytet sprawił, że podporządkowała mu się administracja, okupowanego przez Niemcy i Austro-Węgry, Królestwa Polskiego i Galicji oraz większość polskich ugrupowań politycznych. Piłsudski 11 listopada objął dowództwo nad rodzącym się Wojskiem Polskim, a 14 listopada przejął także władze cywilną. Rozpoczął się proces tworzenia struktur niepodległej Polski.   

Już 16 listopada Józef Piłsudski notyfikował najważniejszym rządom powstanie niepodległego państwa polskiego. Depeszę wysłano drogą radiową z nadajnika znajdującego się w Cytadeli Warszawskiej. Sprawa ta była pilna ze względu na rozpoczęte już przygotowania do kończącej wojnę konferencji pokojowej. Tylko obecność na niej przedstawicieli państwa polskiego mogła wpłynąć na korzystne dla Polski rozwiązania terytorialne.

Choć rząd był utworzony przez politycznych współpracowników Piłsudskiego, nie uzyskał – jako rząd partyjny – jego akceptacji. Ignacy Daszyński złożył dymisję 12 listopada po powrocie Józefa Piłsudskiego z Magdeburga.